Quá trình ra đời, tồn tại, phát triển và hoàn thiện của ngôi nhà

Cũng như mọi sinh vật, từ buổi đầu xuất hiện, con người đã tác động vào môi trường xung quanh để tồn tại. Những tác động sơ khai này hầu như không đáng kể để biến đổi môi trường sinh thái. “Ngôi nhà” của họ cũng hết sức đơn sơ, giản dị: vách đá, thềm sông, hang động, hốc cây, mái tranh, túp lều… để trú qua đêm, tránh lúc mưa to gió lớn, thú dữ tấn công…(thời kỳ này kéo dài khoảng hơn 1 triệu năm).

Sau đó con người dần biến thành kẻ độc tôn chiếm đoạt nguồn lương thực, tài nguyên, tác động vào môi trường thiên nhiên ngày một gia tăng, nên từ đó nhà ở đã có dáng vẻ hình hài, kết cấu chắc chắn được coi là những tác phẩm có văn hóa đầu tiên của con người (thời gian này kéo dài khoảng 40.000 năm). Nhưng chỉ đặc biệt từ trước và sau công nguyên, nhất là thế kỹ XX của thiên niên kỷ thứ 2, con người đã hoàn toàn kiểm soát môi trường sống, bằng tiếng bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vượt bậc và nhân tố xã hội hóa ca đã tác động không chỉ làm thay đổi tác dụng của chọn lọc tự nhiên, mà còn khiến môi trường bị biến đổi sâu sắc. Đánh dấu thành quả của giai đoạn này là hàng loạt những công trình thế kỷ ra đời mang tầm vóc thời đại – nền văn minh công nghiệp. Ngôi nhà của con người trên khắp các châu lục nói chung, đặc biệt ở các nước châu Âu nói riêng cũng theo đó đạt tới sự hoàn hảo về kiến trúc xây dụng, về kết cấu, mĩ thuật bài trí, tiện nghi… Các kiến trúc sư phương Tây đã tạo nên những tác phẩm đồ sộ có sức âm vang lan truyền rộng lớn và không tắt theo thời gian, nhà ở trở thành những “Thiên đường” đích thực, nên dân gian ta thường có câu “cơm Tầu, nhà Tây” là như vậy.

Ở các nước châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng, do phong tục tập quán, do đời sống văn hóa mang các cung bậc của sự cân bằng âm dương, của sự hài hòa vạn vật trong Vũ trụ (thiên – địa – nhân hợp nhất), nên cách nhìn nhận về môi trường xung quanh không có gì khác hơn là một “trường khí bí ẩn” nguồn gốc của mọi sự tốt xấu (cát hung), theo đó ngôi nhà ta ở cũng bị ràng buộc vào những triết lý, học thuyết chẳng hạn như “Thịnh suy, phúc họa, lành dữ, thọ yểu” của con người đều từ ngôi nhà mà ra. Nên thủ tục xây cất các công trình đương nhiên không đơn giản mà hết sức cầu ký phức tạp, “Thày địa lý” lo tìm thế đất sao cho hội đủ tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng) tiềm ẩn long mạch, huyệt vị tốt, chọn hướng nhà, tra hướng của … “Thày tử vi tướng số” xem căn mệnh thân chủ, bấm định ngày giờ khởi công, động thổ, cất nóc, khánh thành …. “Thày cúng” xin âm dương lấy quẻ, đặt bàn thờ, lập đàn tế lễ, xin phép thần linh thổ địa … Chính vì vậy, các công trình kiến trúc châu Á – từ đền đài, cung điện, nhà ở đến lăng tẩm, mồ mả mang những đặc thù văn hóa khác hẳn: cầu kỳ, tỉ tót, chỉnh trang, ở đâu cũng rồng bay phượng múa, mái cong nóc nhọn, từ xa đã thấy toát lên sự câu thúc rộn rã trong tâm tưởng con người về một thế giới thiêng liêng thần bí, khêu gợi cho con người về ý tưởng nhịp cầu truyền dẫn nối liền giữa Đất và Trời để cân bằng âm dương đề Trời dung, đất tha cho con người trú ngụ trong đó.

Quá trình ra đời, tồn tại, phát triển và hoàn thiện của ngôi nhà gắn liền vợi sự phát triển đi lên của xã hội loài người. Quá trình này lẽ đương nhiên đi từ thấp lên cao, từ thô sơ đến hiện đại. Nhờ khảo cổ học ta biết được vào thời kỳ đồ đá cũ, ngôi nhà của con người là hang động tự nhiên, là cành lá cây, là sự bện kết que củi túm thắt thành hình tròn để chắn gió che mưa. Di tích này còn sót lại ở Andaco (Pháp). Lều cũng là kiểu nhà thường thấy ở châu Mỹ  năm sau khi tìm ra châu Mỹ còn thấy dấu vết của những bộ lạc của thời kỳ đồ đá sống trong các túp lều này(): khung bằng thân cây, lợp bằng vỏ cây hoặc phủ bằng da tuần lộc. Người Exkimo Bắc cực làm lều bằng băng tuyết. Người vùng Amua làm lều có kết cấu hình yên ngựa. Dân du mục Bắc Phi làm lều dạng hình chữ nhật lợp da thú. Khi bước sang thời đại đồ đá mới, nông nghiệp và chăn nuôi phát triển, ngôi nhà tiếng bộ hơn. Thời Ai Cập cổ đại, nhà bằng đất sét, gạch nung (dành riêng cho tần lớp quý tộc), lợp lau sậynăm trước công nguyên, miền tây bắc Cai Rô đã phát hiện loại nhà khung gỗ, tường gỗ, có cả loại móng, tường bằng đá hộc lợp lau sậy.

Thời Huy Lạp cổ đại, nhà quag thành Aten họp thành từng phường, hội, tùy theo nghề, có cả 2 tầng chen chúc 2 bên con đường hẹp. Thời La Mã cổ đại, phát triển mạnh nhất là nhà tập thể cho thuê xây dựng bằng vật liệu đất đá gỗ rẻ tiền từ 1 đến nhiều tầng. Nhà của tầng lớp quý tộc có sân trong, bể nước ở giữa, mọi sinh hoạt gia đình tiếp khách đều diễn ra ở đây.

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *